جراحی فک | انواع جراحی فک، عکس و فیلم، عوارض و هزینه 1401
جراحي فك

جراحی فک | انواع جراحی فک، عکس و فیلم، عوارض و هزینه 1401

1 تیر 1401 جراحی فک مقالات
زمان مطالعه : 12 دقیقه

جراحی فک چیست؟

جراحی فک به انگلیسی جراحی ارتوگناتیک (Orthognathic) به جراحی می گویند که به کمک آن کلیه ناهنجاری های استخوان های فک مثل جلو یا عقبتر بودن فک بالا یا پایین، روی هم جفت نشدن صحیح دندان ها و غیره درمان می شوند. مشکلات فک و صورت در اکثر موارد منجر به درد، مشکل تنفسی، بروز مشکلات در غذا خوردن و صحبت کردن، گاز گرفتن، سایش و قرچ قروچ دندان ها و غیره می گردد. این موارد چون از لحاظ زیبایی شناختی هم تأثیرگذار هستند افرادی که ناهنجاری های فک و صورت دارند، اعتماد به نفس کمتری هم دارند. اما جای نگرانی نیست چون با جراحی فک و صورت این مشکلات به طور کامل یا تا حد زیادی قابل رفع است. در ادامه کلیات اطلاعاتی که در خصوص جراحی فک و گونه و صورت نیاز داشته باشید آورده شده که با همدیگر بررسی می کنیم.

جراحی فک

جراحی فک

چه زمانی جراحی فک لازم است؟

شاید برای خیلی از افراد این سؤال مطرح شود که عمل جراحی فک چه زمانی انجام می شود؟ چه موقعی پزشک متخصص، جراحی فک را تجویز خواهد کرد؟

از لحاظ پزشکی، کلیه مشکلات فک و صورت که با ارتودنسی نتوان درمان کرد نیاز به جراحی فک ارتوگناتیک دارند. بنابراین در ابتدا از جایگزین جراحی فک یا ارتودنسی استفاده می کنند و در صورتی که تشخیص پزشک پس از معاینه بر این باشد که ارتودنسی راهگشا نیست، جراحی فک انجام خواهد شد.

جراحی دهان، فک و صورت زمانی که ناهنجاری و مشکلات فک در زندگی و کارهای نرمال روزانه فرد مثل نفس کشیدن، غذا خوردن، جویدن و حرف زدن و غیره مشکل ایجاد کند، گزینه بسیار خوبی است.

چه کسانی نیاز به جراحی فک دارند؟

خیلی از افراد ممکن است دچار ناهنجاری های فک، دهان و صورت باشند اما خودشان نمی دانند که به این جراحی نیاز دارند یا خیر؟ چه زمانی باید به دکتر جراح فک مراجعه کرده و معاینه شوند؟ حتی گاهی اوقات افراد نمی دانند که این موارد را می توان درمان کرد!

به طور کلی از کجا بفهمیم به جراحی فک نیاز داریم؟ طبق نظر پزشکان اگر از شرایط زیر برخوردار هستند، کاندید خوبی برای جراحی فک بوده و حتما باید زیر نظر پزشک متخصص باشید:

  • اگر فک بالا جلو زدگی یا بیرون زدگی شدیدی دارد؛
  • کسانی که مشکل کراس بایت یا عدم جفت شدن صحیح دندان های فک بالا و پایین روی همدیگر را دارند؛
  • افرادی که ناهنجاری اوپن بایت دارند یا به عبارتی بعد از بستن دهان، دندان های فک بالا و پایین به خوبی روی هم جفت نمی شوند و انگار هنوز دهان فرد باز است
  • شکاف لب با جراحی فک و صورت درمان می گردد
  • افرادی که در قوس لبخند دندان هایشان مشخص نیست و یا تعداد زیادی از دندان ها را با روش های مختلف می پوشانند
  • کوچک بودن بیش از حد چانه
  • ناهنجاری و انحراف در یکی از فک ها
  • مشخص بودن لثه در لبخند زدن
  • تومورهای فکی
  • تنفس غیر ارادی دهانی
  • مشکلات و ناهنجاری های غیر قابل درمان با روش های جایگزین
  • کسانی که در دهان، فک، غدد مختلف، فک و قسمت های گوناگون مشکلات و ناهنجاری خاص خودشان را نیاز دارند
  • بازسازی بعد از درمان شدن تومور در نواحی فک و صورت
این مطلب را هم ببینید
عمل جراحی بینی چگونه است ؟ | هزینه، مزایا و عوارض

چه سنی برای جراحی فک مناسب است؟

تا اینجا متوجه شدید که اساسا جراحی فک چرا باید انجام شود و چه کسانی به آن نیاز پیدا می کنند. اما سؤال بعدی که مطرح می شود و بسیاری از افراد در مورد آن اطلاعی ندارند، محدوده سنی مناسب برای جراحی فک است. بهترین زمان موقعی است که رشد استخوان فک تمام شده باشد.

همچنین سن مناسب برای جراحی فک در بین زنان و آقایان متفاوت است. جراحی فک در زنان برای سن 14 تا 16 سالگی انجام می شود. برای آقایان هم سنین 17 تا 21 بهترین گزینه است. بنابراین دقت داشته باشید که جراحی فک تا چه سنی بدون مشکل است و عوارض بسیار کمتری خواهد داشت.

جراحی فک

جراحی فک

انواع جراحی فک کدامند؟

به طور کلی جراحی فک عمدتا به روش های زیر انجام می شوند:

  • اپن بایت:

جراحی فک اپن بایت حالتی است که در آن بخشی از استخوان قسمت بالایی فک را بر می دارند و سپس فک بالا را به کمک پیچ و صفحات مخصوص در جای خود محکم می شود.

  • جلو آمدگی فک پایین:

در این حالت، استخوان بخش عقبی فک را جدا کرده و اصلاحات لازم را انجام می دهند. با این جراحی، فک پایین به قسمتی که با دندان قسمتی از آن گرفته شده اجازه عقب روی و تراز شدن می دهد.

  • عقب رفتن فک بالا:

در این نوع جراحی فک زیبایی و البته درمانی ضروری، بخش استخوانی شکل که در قسمت پایین فک است را جدا می کنند و اصلاحات و ترمیم های لازم انجام می گرفتند. پس از آن قسمتی از فک پایین که روی آن را دندان گرفته و چانه که به طرف جلو می باشد اصلاح می گردد.

  • استئوتومی فک بالا (Maxillary Osteotomy (Upper Jaw)):

در این نوع جراحی فک بالا چگونه است؟ در این مدل جراحی فک به روش جدید، بخشی از استخوان فک بالا برش خورده و سپس به شکل کنترل شده شکسته شده و به قسمتی که از قبل تعیین شده حرکت می دهند. پس از آن با کمک یک قطعه پلاستیکی و اتصال آن به دندان ها، محل جدید فک بالا را مشخص می کنند تا بعدا به کمک صفحه و پیچ های مخصوص در جای خود محکم کنند.

  • استئوتومی فک پایین (Mandibular Osteotomy (Lower Jaw)):

در این نوع جراحی فک پایین چگونه است؟ در این حالت از جراحی فک، کنار دندان های آسیای بزرگ را برش می زنند تا دسترسی برای برش بخشی از فک پایین فراهم شود. پس از برش، به شکل کنترل شده فک پایین را می شکنند تا به محل از پیش تعیین شده متصل گردد و جوش بخورد.

  • استئوتومی فک بالا و پایین (Bimaxillary Osteotomy):

این نوع جراحی شامل هر دو فک است و تنها تفاوت آن با دو جراحی قبلی همین است. روش کار مشابه دو مورد قبلی است اما جراح به طور همزمان روی هر دو فک کار می کند.

  • ژنیوپلاستی (Genioplasty):

ژنیوپلاستی که به جراحی زیبایی چانه هم معروف است در مواقعی کاربرد دارد که چانه عقب رفتگی داشته باشد. در این حالت به کمک برش در وسط استخوان چانه و اصلاح استخوان مشکل دار، آن را به وضعیت مطلوب می رساند. پس از آن به کمک صفحه تیتانیومی و پیچ های مخصوص، استخوان چانه را به محل جدید خود بر روی استخوان فک ثابت نگه می دارند.

  • جراحی اصلاح ارتفاع فک فوقانی:

کسانی که لبخند لثه ای دارند عمدتا به دلیل ارتفاع بیش از حد فک فوقانی است. در این حالت جراحی فک به روش جدید انجام می شود تا با کاهش ارتفاع فک فوقانی و حذف استخوان های اضافه و تثبیت آن در محل جدید، نمای لثه را هنگام لبخند زدن کمتر کنند.

این مطلب را هم ببینید
جنیوپلاستی یا جراحی چانه

انواع جراحی فک چه زمانی نیاز می شوند؟

چند نوع جراحی فک داریم؟ با توجه به اینکه جراحی فک و گونه و صورت با هدف زیبایی شناختی هم انجام می شود بهترین گزینه برای اصلاح ناهنجاری های ژنتیکی و مادرزی، جراحی فک و صورت است. در ادامه به معرفی انواع فک صورت می پردازیم:

  • مشکلات بایت:

در مواردی که مشکلات بایت شدید باشد که نتوان با روش های مختلف ارتودنسی، درمان کرد و یا ساختار استخوان فک با روش های جایگزین درمان شدنی نباشد، بهترین راه حل جراحی فک است. از جمله مشکلات بایت می توان به اوربایت (Overbite زمانی که فک بالایی جلوتر از فک پایینی است)، آندربایت (Underbite زمانی که فک پایینی بیش از حد جلوتر قرار گرفته باشد)، کراس بایت و اُپن بایت (Open Bite زمانی که دندان های بالا و پایین به خوبی روی هم قرار نمی گیرند) اشاره کرد.

  • انحراف، عقب یا جلو بودن فک:

انحراف فک که ناشی از رشد استخوان یکی از فک ها نسبت به دیگری است، منجر به عدم تقارن فک ها شده و زمانی که دهان را می بندید، روی هم به خوبی قرار نمی گیرند. به عنوان مثال ممکن است فک پایین جلوتر از حالت نرمال باشد که در این شرایط با جراحی فک پایین جلو آمده آن را درمان می کنند گاهی اوقات نیز فک پایین عقبتر رفته که در این شرایط با جراحی سعی می کنند مشکل را برطرف کرده یا تا حد زیادی بهبود ببخشند. جراحی فک پایین عقب رفته ممکن است به دلایل مختلف مثل عدم رشد کافی استخوان های فک پایین یا رشد بیش از حد استخوان های فک بالا تجویز شود.

گاهی مواقع هم تقارن بین فک ها وجود ندارد که معمولا ناشی از وجود سندرم است که اجازه نمی دهد یک سمت فک رشد کند یا رشد یکسانی داشته باشد. جراحی فک جلو آمده پایین یا جراحی فک جلو آمده بالا و مشکلاتی که معرفی کردیم شاید از همان سنین پایین مشخص باشند و مشکلاتی را ایجاد کنند. اما باید تا زمان اتمام رشد استخوان ها و بازه سنی که در عناوین قبلی توضیح دادیم صبر کرد.

 

جراحی فک

جراحی فک

  • آسیب دیدن صورت:

گاهی اوقات افراد پس از بروز حادثه تصادف، در حین انجام ورزش و تمرین، دچار شکستگی استخوان فک می شوند. در این شرایط عمل جراحی فک بهترین گزینه است. شکستگی صورت و فک به گونه ای است که باید با دقت زیاد و به شکل میلیمتری استخوان ها ترمیم و بازسازی شوند و هر گونه اشتباه در این کار باعث ایجاد مشکلات زیادی خواهد شد.

  • دردهای مزمن استخوان فک:

گاهی اوقات استخوان مفصل گیجگاهی فکی (TMJ) که بین فک بالا و پایین است ممکن است به هر دلیل قفل کند یا هنگام باز کردن زیاد دهان، درد بگیرد. در این مواقع اگر درد این استخوان جدی گرفته نشود، تورم و ضعیف شدگی بافت های اطراف پیش خواهد آمد. معمولا به کمک روش های غیر تهاجمی درمان می کنند اما در مواردی که شدید باشد، عمل جراحی ناهنجاری فک انجام خواهد شد.

  • تومور و کیست:

فک و دهان از جمله قسمت هایی از بدن هستند که به دلیل در معرض مستقیم قرار گرفتن با دود سیگار و الکل و همچنین استفاده زیاد، مشکلاتی مثل تومور و کیست پیدا می کنند. در این موارد برای خارج کردن تومور و کیست بهترین راه جراحی فک و صورت است.

این مطلب را هم ببینید
راجع به پروتز چانه بيشتر بدانيم

عمل جراحی فک چگونه است؟

بسیاری از شما از ما پرسیده بودید که چگونه فک را جراحی می کنند و درخواست کرده بودید روند جراحی را توضیح دهیم. عمل جراحی با متخصص جراحی فک و متخصص ارتودنسی و در برخی مواقع با حضور متخصص لثه و دهان انجام می پذیرد.

قبل از اینکه عمل جراحی انجام شود، کلیه مشکلات و وضعیت دندان ها و لثه ها توسط متخصصین مربوطه چک می شوند تا در فرم مناسبی باشند. بنابراین آماده سازی فک و دهان برای انجام جراحی نیازمند پشت سر گذاشتن روند درمانی ارتودنسی است تا به حالت مطلوب نزدیک شود.

عمل جراحی فک در بیمارستان است و معمولا پس از 1 روز بستری بیمار را ترخیص می کنند. معمولا جراحی فک بالا و پایین یا شامل برش دادن بخش هایی از آن است که در انواع استئوتومی به طور کامل توضیح دادیم. تا اینکه ممکن است به پیوند استخوان نیاز باشد که در این حالت از ران یا دنده بر می دارند. گاهی مواقع نیز جراح، فرم استخوان را تغییر می دهد تا ناهنجاری مربوطه رفع شود. ضمنا جراحی فک ممکن است در هر کدام از فک ها، چانه یا هر دو انجام شود.

 

پس از اتمام عمل جراحی، به منظور جلوگیری از بازگشت فک به حالت اولیه از یکسری دستگاه های ارتودنسی خاص استفاده می کنند. مدت زمان استفاده از این دستگاه ها بسته به عوامل مختلف که مهمترین آن شرایط فک و دهان است متفاوت خواهد بود.

مراقبت های بعد از عمل و جراحی فک بسیار مهم است و باید داروهای تجویز شده در زمان مقرر مصرف شوند. ضمنا رژیم غذایی سبک توصیه می شود و باید از انجام فعالیت های سنگین ورزشی خودداری نمایید.

فواید جراحی فک چیست؟

جراحی ناهنجاری فک که به منظور اصلاح عیوب مختلف فک و دهان انجام می شود فواید زیادی دارد که اگر جراح متخصص، تجربه و مهارت بالایی داشته باشد مشکلات فک و دهان به طور کامل یا تا حد بسیار زیادی رفع می شوند:

  • حرف زدن بعد از جراحی فک بسیار بهتر خواهد شد
  • جویدن غذاها به شکل بسیار بهتری انجام خواهد شد و مشکلات غذا خوردن رفع می گردند
  • کسانی که به دلیل مشکلات فک و دهان در بلعیدن دچار اشکال بودند، درمان می شوند
  • به دلیل اینکه دندان ها به خوبی روی هم چفت می شوند، ساییدگی و شکستگی آنها بسیار کمتر شده و فشار کمتری نیز به فک ها وارد می گردد
  • مشکلاتی که در بایت و بستن فک ها وجود داشتند با جراحی رفع می شوند
  • توازن نداشتن اجزای صورت مثل عقب یا جلو بودن فک و چانه ها یا ردیف دندان ها رفع می گردند
  • دردهای ناشی از مشکلاتی که در استخوان فک و دهان بودند رفع می شوند
  • صحبت کردن نیز بهتر شده و شاهد اختلالات گفتاری نخواهید بود
  • زیبایی ظاهری افزایش چشمگیری پیدا می کند که اولین نتیجه مهم آن بهبود اعتماد به نفس است
این مطلب را هم ببینید
سوالاتی که باید قبل از جراحی زیبایی بینی از خود بپرسید 

ضررهای جراحی فک

جراحی فک چه عوارضی دارد؟ به طور کلی جراحی های فک و صورت مشابه با سایر شیوه های عمل جراحی با مضرات و عوارض خاص خودش همراه است. با این حال هر چقدر مهارت و تخصص پزشک جراح و تیم همراه بیشتر باشد، احتمال بروز داده نشدن عوارض بالاتر می رود. به طور کلی عوارض جراحی فک عبارتند از:

  • عفونت که از عوامل شایع است که پزشکان برای جلوگیری از آن آنتی بیوتیک مصرف می کنند
  • آسیب دیدن عصب در حین انجام عمل و بی حسی صورت و دهان که البته به مرور پس از اتمام عمل رفع خواهد شد
  • خونریزی، تورم و سفتی فک که تا چند ماه پس از جراحی نیز تداوم می یابد
  • بازگشت وضعیت فک و دندان به حالت قبل که برای جلوگیری از این حالت و محدود کردن حرکت دندان ها، با دستگاه های مخصوص آنها را در جای خود ثابت نگه می دارند
  • گرفتگی بینی هم از عوارض جراحی فک زیبایی یا درمانی است که معمولا بخاطر جایگذاری لوله های خاص درون حفرات بینی در حین عمل است. این مشکل را می توان با آب گرم و شستشوی داخل بینی رفع می گردد
  • سفت شدگی و صدا کردن مفصل فک از جمله عوارض رایج بعد از عمل جراحی است. معمولا برای بهتر شدن این وضعیت از تمرینات ساده مثل حرکت دادن فک مثل حالت جویدن کمک می گیرند. با این حال ممکن است صداهایی مثل تق خوردن یا ساییده شدن دائمی باشد. با این حال عملکرد فک هیچ مشکلی نخواهد داشت.

چند روز بعد از جراحی فک میتوان غذا خورد؟

در روزهای ابتدایی جویدن غذا بعد از جراحی فک دشوار است مخصوصا که به دلیل قرارگیری لوله بیهوشی، گلوی فرد هم ممکن است زخم شده باشد. 4 ساعت پس از بیدار شدن، نوشیدن مایعات مثل آب و آبمیوه ها مناسب است تا فک زیاد به کار گرفته نشود.

تا چندین روز پس از عمل جراحی فک تحلیل رفته، تصادفی یا دارای ناهنجاری، باید روزانه 2.5 لیتر آب مصرف کنید که حدود 5 لیوان آب است. رژیم غذایی باید پروتئین و کربوهیدرات زیادی داشته باشد. ضمنا برای خوردن مایعات به هیچ وجه نباید از نی استفاده کنید.

جویدن غذا بعد از جراحی فک از هفته دوم به بعد شروع می شود که در ابتدا باید با غذاهای نرم مثل سیب زمینی آبپز و له شده، کارامل، تخم مرغ آبپز و مشابه آن شروع کنید. برای جبران کمبودهای بدن از نوشیدنی های مکمل استفاده نمایید. اگر جراحی عفونت فک مربوط به فک بالایی بوده باشد باید مصرف غذاهای آبکی را تا ماه چهارم پس از عمل ادامه دهید.

تا زمان بهبودی کامل از خوردن غذاهای سفت مثل سیب زمینی و غیره خودداری نمایید تا فشار زیاد به فک وارد نشود. همچنین برای کاهش تورم پس از عمل جراحی نیز از مصرف نمک در وعده ها خودداری کنید.

جراحی فک

جراحی فک

جراحی فک چقدر طول می کشد؟

زمان دقیقی نمی توان برای آن تعیین کرد و حتی نمی توان گفت که طول درمان جراحی فک چند روز است. بسته به نوع و شدت ناهنجاری در یک یا هر دو فک ممکن است جراحی بین 1 تا چندین ساعت طول بکشد. مدت زمان بستری در بیمارستان نیز حدود 2 روز است که در این مدت وضعیت فک را مجددا چک می کنند و دستورالعمل های مراقبتی بعد از عمل جراحی فک و گونه داده می شوند.

این مطلب را هم ببینید
مراقبت های بعد از جراحی بینی فانتزی و نیمه فانتزی

طول دوره درمان با توجه به مدرن و جدید شدن روش ها نسبت به گذشته کاهش پیدا کرده است. با این حال ممکن است برای دیدن نتایج عمل بین 6 هفته تا 12 هفته برای بهبودی کامل طول بکشد. با این حال بسته به شرایط هر فرد، مدت زمان تعین شده متغیر است.

جراحی فک چقدر درد دارد؟

با توجه به اینکه عمل جراحی فک زیبایی، درمانی یا اصلاحی با بیهوشی انجام می گیرد، بنابراین هیچ گونه دردی در حین عمل حس نخواهید کرد. با این حال پس از اتمام عمل و بی اثر شدن مواد بی حسی، شاید کمی درد یا ناراحتی تجربه کنید که عمدتا بخاطر تورم و عوارض مربوطه است که در مورد آنها صحبت خواهیم کرد.

آیا جراحی فک بیهوشی دارد؟

بله، با بیهوشی عمومی انجام می شود و شما متوجه روند عمل جراحی نخواهید بود.

زمان جوش خوردن فک بعد از جراحی فک چقدر طول می کشد؟

بسته به نوع استخوان و عمل جراحی این مدت زمان فرق می کند. به طور کلی این مدت زمان معمولا 12 هفته طول می کشد. در طول این زمان با پلیت های تیتانیومی و پیچ های مخصوص استخوان فک محکم در جای خود ثابت نگه داشته می شود.

بعد از جراحی فک چه باید کرد؟

قبل از ترخیص، پزشک جراح به شما دستورالعمل هایی خواهد داد تا در منزل رعایت کنید. انجام این دستورالعمل ها کمک می کند تا سریعتر دوران ریکاوری را پشت سر بگذارید. برخی از این دستورالعمل ها را به طور مفصل توضیح دادیم و در اینجا به شکل موردی اشاره می کنیم:

  • ترک سیگار و مشروبات الکلی
  • در چند روز ابتدایی صرفا مایعات و نوشیدنی مصرف کنید. بین 4 تا 6 هفته از زمان اتمام عمل نیز غذاهای نرم بخورید
  • فعالیت شدید بدنی مخصوصا ورزش های تماسی را کنار بگذارید
  • حدود 1 تا 3 هفته مرخصی بگیرید و سر کار نروید
  • داروهای تجویز شده را در زمان مقرر شده میل کنید

آیا جراحی فک خطرناک است؟

خیر. با توجه به پیشرفت های زیادی که در دستگاه ها و تجهیزات و تکنیک های عمل جراحی فک پدید آمده، این نوع جراحی خطر بسیار کمی دارد. در صورتی که پزشک جراح مهارت و دانش بالایی داشته باشد میزان عوارض نیز به حداقل ممکن خواهد رسید.

جراحی فک چقدر هزینه دارد؟

هزینه جراحی فک ثابت نیست و بسته به عوامل مختلف و پس از معاینات دقیق تعیین می شود. به طور کلی عواملی مثل نوع ناهنجاری و اختلال فک، درگیر بودن یک یا هر دو فک، مهارت و سابقه جراح، محل انجام جراحی، نیاز به ارتودنسی قبل از عمل، مدت زمان بستری در بیمارستان و سایر موارد، قیمت جراحی فک را تعیین می کنند.

دقت داشته باشید که به دلیل حساسیت و اهمیت بسیار بالای عمل فک و صورت به هیچ وجه، ریسک نکنید و حتما نزد بهترین فوق تخصص فک و صورت عمل جراحی خود را انجام دهید. هزینه های ناشی از کم تجربه بودن جراح و آسیب هایی که پس از آن به وجود می آیند علاوه بر اینکه ممکن است تا پایان عمر گریبانگیر شما باشند، هزینه هایی به مراتب بیشتر از هزینه اولیه جراحی خواهند داشت.